Flamborough Head of hoe een plek in Engeland een begrip in Nederland werd.

door John ‘Bo Bo’ Bollenberg

‘Ons eerste album heeft welgeteld 4000 ‘oude’ guldens (pakweg 1800 ‘nieuwe’ euro’s) gekost’, vertelt toetsenist Edo Spanninga. Voor een Belg klinkt deze uitspraak van een Nederlander als muziek in de oren. De eeuwenoude ‘krenterigheid’ dat steevast als wapen gebruikt wordt tussen zuid en noord heeft ook in de symfo duidelijk een belangrijke rol gespeeld. Tegen de prijs van een redelijk maandloon werd “Unspoken whisper” boven de doopvont gehouden. Ondertussen steken ook “Defining the legacy” en “One for the crow” in de platenkast, wist de groep zich met brio doorheen een moeilijke personeelswissel te murwen en is ze pakweg synoniem geworden voor de jaarlijkse Progfarm happening. Het is daar in het Friese Bakkeveen dat toetsenist, bezieler Edo even tijd uittrekt om ons een gedetailleerd antwoord te geven op de vragen die over de jaren heen gerezen zijn.

‘Ik was zelf een beetje aan het klooien met midi doch dat was redelijk statisch’, vervolgt Edo. ‘Ik kende een gitarist uit de buurt van Leeuwarden, Wiebe Wolf, en die wou met mij wel iets samen doen. Ik heb toen inderdaad een advertentie geplaatst waarop Koen (Roozen, drummer) en Marcel (Derix, bassist) positief op hebben gereageerd. Je moet rekenen dat we spreken van 1991. Het heeft inderdaad een aantal jaren geduurd vooraleer we met de groep naar buiten zijn gekomen doch je weet best dat onze muziek aardig complex in elkaar steekt. Als je er met z’n allen nog een baan op nahoudt tja dan smelten de jaren als sneeuw voor de zon. We hebben ook niet een advertentie opgesteld met voorbeelden bij of zo. Het was niet dat er stond ‘muzikant zoekt gelijkgestemden om muziek te componeren in de stijl van zus of zo’. Het was zelfs zo dat Marcel niets met symfo had. Koen echter wel en onze huidige gitarist Eddie en mezelf zijn ook enorme prog fanaten. Het mooie was natuurlijk dat we gelijk bij Koen konden repeteren. Voor zij die het niet weten :  Koen baat een boerderij uit waar ondermeer heel wat scholen op afkomen om er een tijdje te verblijven. In één van de schuren hebben wij met Flamborough Head ons repetitielokaal opgezet en vermits er geen directe buren zijn kunnen we zo hard en zo lang van jetje geven als we maar willen. Diezelfde boerderij, De Harmsdobbe, is tevens het decor van het jaarlijkse Progfarm festival wat we nu toch al zes keer hebben ingericht.’

Om de groep wat bekendheid te geven werd een demo ingeblikt, materiaal welke later

door het Cyclops label als een Club editie op CD werd uitgebracht trouwens.  Drie nummers uit die sessies ‘Corrugated road’, ‘Suicide’ en ‘Running on empty’ kwamen uiteindelijk niet op “Unspoken whisper” te staan. ‘Omdat we merkten dat een aantal nummers uit onze beginperiode té algemeen waren, té weinig zeggend waren en omdat we vonden dat we ondertussen een aantal betere nummers hadden geschreven. Je kunt je bijvoorbeeld afvragen of een nummer als ‘Corrugated road’ wel als symfo kan doorgaan. Voor mij is het een soort AOR niemendalletje, een eenvoudige ballad. Ook het nummer ‘Dream on’, wat we op ons allereerste optreden in maart ’96 als voorprogramma van Jadis bachten, kwam niet op CD terecht. In het begin ben je zo ambitieus dat je stapels materiaal bij elkaar schrijft doch weinig materiaal is achteraf bekeken goed genoeg om het tot een volwaardige CD te maken. Ook al ben ik de oprichter van de groep, we zijn zo enorm democratisch dat iedereen wel zijn zeg heeft in de voorbestemming van een nummer.’

Flamborough Head en Progfarm. Het lijkt als een Siamese tweeling in progland ? ‘Het zit zo dat je als symfo groep bitter weinig kunt spelen. Kijk, dat kan je gaan irriteren of je kunt proberen om er zelf iets aan te doen. Met ons vijven beslissen wij dan maar dat je beter zelf je geluk kunt maken dan te wachten tot iemand anders dat voor je regelt. Het leuke is natuurlijk dat je middels zo’n festival niet alleen de kans krijgt om zelf te spelen doch dat je anderen de kans geeft om zich te laten zien. We zijn in ’97 begonnen en hebben toch al een twintigtal groepjes naar hier gehaald. Het is ook niet zo dat we met Progfarm zijn gestart met de idee om er winst aan over te houden die we dan zouden kunnen gebruiken voor de opnamekosten voor de groep. In de zes jaren dat we bezig zijn hebben we aardig wat verlies geleden gedurende de eerste drie jaren. Via CD-verkoop van de groep konden we dat een beetje beperken. De afgelopen twee jaar boeken we dan weer een beetje winst en dat stoppen we in de pot om het jaar erop de groepen mee te betalen. Kijk, de groep zelf is een stichting (vzw) en daaronder valt ook Progfarm. Dit jaar zijn de prijzen voor de drank gestegen. We hebben ook een grotere tent gehuurd, een betere generator. Je moet na elke editie weer gaan tellen om te kijken waar je uitkomt. Er moet echt geen groei zitten in Progfarm want het is net de lulligheid dat het festival maakt. Zeg me op welk festival je kunt blijven pitten en ontbijten voor een meerprijs van 5 euro ? Door het beperkt aantal toeschouwers welke we toelaten krijgt het een ietwat incestueuze sfeer toegemeten, één grote symfo-familie als het ware. Als de bezoekers hier vertrekken komen ze mij een hand geven. Na welk optreden gaat een concertganger de organisator bedanken ? Hier kan je snurkend gaan pitten naast de gitarist van de hoofdgroep om de morgen erop te ontbijten naast de zanger van de vorige groep. Nergens ter wereld kan je dit meemaken ! Elk jaar staat Flamborough Head ook mee op de affiche. De ene vindt het maar niets en de andere vindt het meer dan normaal dat wij ook spelen. De laatste keer dat we met de groep hebben opgetreden was op de vorige editie van Progfarm ! We hebben dus een heel jaar niet opgetreden. Vroeger had je her en der wel festivalletjes in het symfo wereldje doch die lijken nu niet meer te bestaan.’

Ook al had de opstart van de groep veel weg van een authentieke diesel, eens de kruissnelheid was bereikt viel de groep meteen een prijs te beurt. Ze werd namelijk door de Classic Rock Society als meest beloftevolle groep naar voren geschoven hetgeen meteen een optreden in Engeland met zich meebracht, iets wat weinig Nederlandse bands kunnen zeggen. ‘Het overviel ons wel een beetje. Je moet het natuurlijk ook weten te relativeren want als tien mensen voor je gaan stemmen dan heb je snel succes. Het was wel zo dat we daarna niet meteen in een zwart gat vielen. Het was leuk dat we die prijs kregen en het was leuk om eens in Engeland te spelen doch eens we terug thuis waren pakten we de draad gelijk op en begonnen aan nieuwe nummers te werken. We zijn nog eens gevraagd om in Whitchurch te spelen doch dat valt steeds in augustus dus kan het niet omdat er dan mensen van de groep op reis zijn. We zijn ook gevraagd om op Baja Prog te spelen maar dan moet je wel je vervoer naar ginds zelf bekostigen wat in ‘oude’ guldens neerkomt dat je pakweg 7000 gulden moet betalen om ginds te ‘mogen’ spelen. Wat dan weer wél interessant is is vb. de Dutch Prog Meeting in Verviers waar we in totaal met vier bands staan. Het zou natuurlijk té gek voor woorden zijn als we met z’n allen een volledige backline zouden meenemen dus is het best mogelijk om naar ginds af te zakken met weinig materiaal als je onderling met de groepen afspreekt.’

Het lijkt ons interessant om even plaat per plaat in detail te bekijken. ‘Voor ons debuut “Unspoken whisper” hebben we in totaal zo’n 4000 gulden betaald. De opvolger “Defining the legacy” was 12000 gulden. De studio die we voor het debuut gebruikt hadden was inmiddels verhuisd en was een stuk duurder geworden. Toen we aan het bekijken waren waar we het derde album zouden opnemen waren we te weten gekomen dat de prijs opnieuw bijna verdubbeld was. We zouden dus tussen de 20000 en 25000 gulden hebben moeten betalen, een bedrag dat noch wij noch Cyclops ter beschikking had. Wij vonden ook niet dat het zo duur hoefde te zijn en “One for the crow” hebben we voor 6000 gulden opgenomen. Met name de zang van Margriet komt hier niet goed uit de verf want ze kan beter zingen dan wat je op de plaat kunt horen. We hebben de zang twee keer opgenomen met twee verschillende microfoons en we geraken er niet uit aan wat het zou kunnen liggen. We hebben nu onlangs zelf materiaal gekocht zodat we de opname voor de vierde CD integraal zelf kunnen doen. Bij Cyclops verschijnt binnenkort een nieuwe verzamelaar en daarvoor hebben wij het nummer ‘Limestone rock’ opnieuw opgenomen. Dat hebben we dit keer volledig zelf gedaan en ook daar ben ik niet volledig tevreden over. Met name de drums zijn nog niet wat ik hebben wil dus moeten we hieraan nog wat sleutelen. Voor Margriet hebben we voor die opname alle mogelijke microfoons gebruikt en dan kwamen we bij een relatief goedkope Chinese MXL microfoon die stukken beter klinkt dan een Neumann van 8000 gulden. Het is en blijft een constant zoeken naar de beste oplossing. Natuurlijk zijn er tal van CD’s die stukken beter klinken maar daar hangt meestal een behoorlijk prijskaartje aan vast. Nu we echter over eigen materiaal beschikken betekent dure studiotijd natuurlijk niets meer want het is en blijft nu onze tijd. We kunnen dus sterk overwegen om voor bepaalde stukken gastmuzikanten in te huren wat beperkt zal blijven tot wat we die mensen betalen. Het lijkt nu plotseling een haalbare kaart om een klein ensemble in huis te halen omdat je de extra kost van op- en afstellen in eigen hand hebt. Ook al zijn de recente samples nog zo goed, niets gaat boven ‘the real thing’ natuurlijk !’

Na het album “Defining the legacy”, wat voor de toenmalige zanger een sterk autobiografische plaat wordt, verlaten én gitarist André Cents én zanger Siebe-Rein Schaaf de groep. Op dat moment moet je toch gedacht hebben dat de groep ter ziele was ? ‘Ach neen, totaal niet. Iedereen is vervangbaar. Als ik dood ga, dan draait de wereld gewoon verder ! Alle groepsleden zijn uit het noorden van Nederland afkomstig. Het is er redelijk dun bevolkt dus statistisch heb je minder kans om de juiste mensen te vinden. Onze nieuwe gitarist Eddie kenden we en hebben we gevraagd om voor André in te vallen op Progfarm. Toen zijn we in eerste instantie op zoek gegaan naar een mannelijke zanger omdat dit in de lijn van de verwachtingen lag. We konden natuurlijk ook een instrumentale groep worden of ik kon het ook aan m’n vrouw Margriet voorstellen die zelf al jaren zingt. Alles hing natuurlijk af of zij het wel zag zitten, of zij het wel leuk zou vinden. Uiteindelijk heeft zij samen met nog enkele anderen auditie gedaan en om eerlijk te zijn was zij gewoon de beste. Het is natuurlijk een rare bedoening als je tegen je vrouw na afloop van de auditie moet zeggen : ‘OK dankjewel, je hoort nog van ons !’ We reden samen terug naar huis en ik zei helemaal niets. Een week later hebben we het haar dan officieel meegedeeld. Met Eddie erbij heeft de groep ook een ietwat andere kleur gekregen en ik vind best dat de stem van Margriet daar uitermate goed bij past. Flamborough Head heeft als het ware een nieuwe gedaante gekregen, is misschien iets softer geworden. Ik moet eerlijk bekennen dat André, onze vroegere gitarist, de groep naar ietwat hardere horizonten wou duwen, meer metal, terwijl ik nog steeds bij Camel en Genesis blijf zweren. Het feit dat Margriet nu de autobiografische teksten van Siebe-Rein moet zingen valt best mee want uiteindelijk brengen we maar één nummer uit “Defining the legacy” en dat is ‘Garden of dreams’, een nummer dat we met z’n allen nog zeer graag brengen. We hebben het trouwens opnieuw met de nieuwe bezetting opgenomen. Voor Siebe-Rein was die vader-zoon relatie die hij op de plaat bezingt zo belangrijk dat hij uit de groep stapte. Het was alsof die plaat iets therapeutisch in zich had en hij uit die plaat zijn conclusies had getrokken voor z’n eigen gezin.’

Laten we nog even stilstaan bij jullie nieuwe gitarist Eddie Mulder. Op de nieuwe plaat staan reeds heel wat composities van zijn hand hetgeen niet zo gebruikelijk is voor een nieuwkomer. ‘Initieel hadden we hem dus enkel en alleen voor dat ene optreden gevraagd. Hij vond het echter zo goed meevallen dat hij zelf voorstelde om als vast lid bij de groep te komen. Wij waren dolblij want we vinden hem een moordgitarist. Op onze laatste plaat is het pakweg 50/50 tussen mij en hem wat het schrijven van nummers betreft. Eddie is een beroepsmuzikant en speelt voor de vuist weg wat ie hoort. Als ik met een idee kom aandraven dan laat ik voldoende ruimte vrij voor de andere leden om bepaalde stukken zelf in te vullen. In het geval van Eddie is alles perfect gearrangeerd voor ieder van ons. Hij hoort ook meer het eindproduct in z’n hoofd. Hij woont hier temidden van de uitgestrekte bossen en terwijl hij aan het wandelen of joggen is krijgt hij muzikale impulsen. Van zodra hij thuis komt neemt hij pen, papier en gitaar bij de hand en begint hij te componeren. Met hem en Margriet bij de groep voelde het wel alsof wij de toekomst van de groep aan het hertekenen waren. Bij het genre blijf je natuurlijk doch ik ben blij dat we die vernieuwing hebben meegemaakt anders vrees ik dat we “Defining the legacy Part 2” hadden gemaakt. Met Margriet erbij kregen we niet alleen een vrouwenstem doch ze introduceerde meteen ook dwarsfluit en blokfluit. Met Eddie erbij kregen we ook een royale dosis akoestische gitaar voorgeschoteld want je mag niet vergeten dat zijn voorganger, André, enkel en alleen elektrisch speelde. Die akoestische instrumenten geven natuurlijk veel meer mogelijkheden ook al is het niet de bedoeling dat we ooit een volledig akoestisch album opnemen. Een tijd geleden werden we door Radio Almelo gevraagd om een akoestische set te brengen en toen we daar zaten keken we elkaar aan met de vraag ‘wat zitten we hier in godsnaam te doen ?’ Voor mij betekent symfo net het verschil in spanningen tussen akoestische en elektrische passages. Op onze laatste plaat passen die korte akoestische stukjes van Eddie perfect tussen die lange, epische nummers. Op die manier werkt het uitstekend. Het zou ook kunnen dat ik ooit een akoestisch album opneem samen met m’n vrouw doch da’s voor veel later. Zelf ben ik momenteel enorm in de ban van onze zojuist aangekochte opname apparatuur. Ik heb speciaal hiervoor wat materiaal bij elkaar geschreven die ik aan het uitwerken ben samen met Eddie en m’n zwager Menno Boomsma van de groep Odyssice kwestie van dat nieuwe materiaal wat uit te proberen. Het blijft volledig instrumentaal en als het allemaal een beetje behoorlijk klinkt dan is de kans groot dat we het uitbrengen. Net zoals op “One for the crow” hou ik me volop bezig met de uitgesponnen orkestraties en met name de Hammond, de Moog, de piano en de Mellotron genieten hierbij m’n voorkeur. Natuurlijk blijft het hardop werken aan een vierde Flamborough Head CD die wellicht opnieuw bij Cyclops zal verschijnen en die we hopelijk tegen de zevende editie van Progfarm begin november 2003 uit willen hebben.’

Zonder twijfel heeft de groep in haar bestaan een stevige stempel weten te drukken op de symfo wereld. Volgens een bepaald tempo blijft de groep nieuw materiaal aanleveren en zéér occasioneel kunnen we de band ook live aan het werk zien. Is er ergens in het achterhoofd van de groepsleden niet iets wat men graag eens verwezenlijkt zou zijn ? ‘In wezen spelen we té weinig om een live album op te nemen en uit te brengen. Als je een bepaald aantal jaren in het circuit meedraait lijkt me dit anders leuk om doen omdat je als het ware hiermee een streep zet achter een bepaalde periode. We zijn allemaal héél erg fanatiek bezig met deze groep, we zijn ook allemaal erg ambitieus maar we kunnen het ook allemaal héél sterk relativeren. We hebben allemaal een baan en een gezin en kinderen en zijn allemaal in de veertig dus bekijken we het allemaal iets realistischer dan wanneer we twintig zouden zijn. We weten hoe de sien in elkaar steekt en wat er haalbaar is. Als we gedurende een weekend Progfarm 220 mensen een leuk weekend kunnen bezorgen dan hebben we ook iets bereikt, begrijp je ? Het zou inderdaad met de steun van de gemeente mogelijk moeten zijn om éénmalig met een filharmonisch orkest de samples door échte instrumenten te vervangen en dat optreden dan op te nemen en als CD en wie weet ook als DVD uit te brengen. Het enige wat je hier niet mag vergeten is het investeren van veel tijd, want het is en blijft toch een ganse organisatie. Nu kan ik simpelweg m’n arrangementen thuis maken maar met echte instrumenten en muzikanten wordt het al gauw ettelijke keren uitschrijven en repeteren. Doch met het Fries Jeugdorkest vb. zou dat prima moeten lukken. Om een solist aan te duiden lijkt het me wat moeilijk omdat ieder van ons nu eenmaal zijn of haar idolen heeft. Persoonlijk zou het zelfs niet meer lukken want ik blijf zweren bij Bach. Ik vind Bach van een ongelooflijke goddelijkheid.’

Laten we eens stilstaan bij de hoesontwerpen van de groep die allen, op de Club editie na, van de hand zijn van Theo Spaay. Is dat bewust gedaan omdat je op zo’n manier een visuele identiteit koppelt aan het muzikaal gebodene ? ‘Ja, zo zou je het kunnen stellen. Ik vind dat hij mooie schilderijen maakt. Hij krijgt van ons de teksten en maakt daar een schilderij rond. Wij betalen enkel het materiaal wat hij nodig heeft dus blijft het een betaalbare zaak. Ik vind het eveneens leuk dat er een bepaalde lijn in zit zodat de groep bijna blindelings het engagement met Spaay aangaat als er een nieuwe CD op stapel staat. Dus binnen ettelijke jaren ontwerpt Theo Spaay ook de tiendelige Flamborough Head box en de lingerielijn (lacht).’

Dream on, Edo, dream on !

Website in order to promote progressive rock to a broader audience in Flanders but also in the entire world. No part from this website may be used in any other publication whether in print or on the world wide web without the editor's consent - all material is exclusive to Prog-Nose and copyright protected.

Last updated: 30 maart 2003 .
All rights reserved. Copyright © Prog-Nose 30/05/2001.