arjen@arjenlucassen.com

Inleiding

Ayreon is terug. Wel, hij is eigenlijk nooit weggeweest, maar hij had een aantal zijprojecten (Ambeon, Star One) en nu heeft hij eindelijk een nieuw Ayreon album uitgebracht.

Verpakking

InsideOut bewijst nogmaals hun kwaliteiten met een ongelooflijk prachtige verpakking. Ik heb het hier wel over de limited editie met 2 CD’s en 1 DVD, die ook in normale verpakking verschijnt. Deze gelimiteerde versie heeft het formaat dat je al kent van de DVD’s van The Flower Kings en Transatlantic, een boek met een harde kaft, met een boekje met 40 pagina’s. Er is maar één klein nadeel, namelijk dat de CD’s half over elkaar liggen zodat je CD2 niet kunt uithalen zonder de eerste CD te verwijderen. Het boekje staat vol met teksten, uitleg over de medewerkers en bevat ook prachtig artwork van Mattias Norén (www.progart.com ), die een illustratie bedacht bij elk nummer. Het artwork voor de buitenhoes is een prachtig schilderwerk van de belg Jef Bertels, die ook al instond voor het artwork van “Into The Electric Castle”.

DVD

De DVD bevat enkele interessante onderwerpen. Eerst en vooral krijg je een documentaire (45 minuten) met de titel “Inside” dat je een blik achter de schermen gunt. Interessant om de opnames te zien en de verschillende vocalisten, maar vooral de grote vreugde die ze allemaal beleven tijdens die samenwerking met Arjen. Er staan ook nog enkele kortere clips op de DVD: Arjen die het verhaal van Ayreon vertelt, Arjen die het concept van het album uit de doeken doet, een videoclip van Day 11 en Ed Warby die vertelt over zijn drum en zijn opnames voor het album.

Het Verhaal

Het verhaal van het album is deze keer toch echt bij het alledaagse gebleven. Geen kastelen, ridders, ruimteschepen of fantasie-elementen, maar gewone mensen. De hoofdrol (me = James Labrie) heeft een ongeluk met zijn wagen. Niemand weet hoe het gebeurde, want er waren helemaal geen hindernissen, er waren geen andere wagens in de omgeving en het gebeurde bij klaar daglicht. De man ligt in coma, ontmoet zijn verschillende emoties en herleeft zijn leven samen met hen, terwijl zijn beste vriend en vrouw naast zijn bed zitten. Ik zal je de rest van het verhaal niet verklappen, maar helemaal op het einde bewijst Arjen dat hij toch nog steeds Ayreon is.

Bespreking

Sommige mensen hebben een gave en weten deze te gebruiken. Arjen Lucassen is zo iemand. Al vanaf het eerste album ‘The final Experiment’ was het duidelijk dat we van dit fenomeen nog meer konden verwachten. ‘Actual Fantasy’ was een leuke cd, maar meer ook niet. Het eerste hoogtepunt was ongetwijfeld ‘Into The Elctric Castle’ het album met de meeste variatie tot nog toe. Deze mijlpaal die zonder twijfel er voor zorgde dat iedereen die in dit genre een woordje mee wil praten dit album eigenlijk als zijn broekzak moet kennen. Vanaf dan werd elk album van Arjen Lucassen vergeleken met ‘The Castle’ en tot op heden was het ongeëvenaard. Steeds had je het gevoel dat je het al eens had gehoord of dat het maar een variatie was op hetzelfde thema. Wat geen afbreuk doet aan alle later verschenen albums, maar ze hadden niet dat kleine beetje meer waar een liefhebber echt naar op zoek is. Maar Arjen moest Ayreon niet zijn moest hij er niet in slagen om zich nog maar eens te overtreffen.

Uiteraard zitten in ‘The Human Equation’ weer typische Ayreon trekjes, maar goed ook, want een artiest moet herkenbaar blijven. Maar er is meer, veel meer….

Na de mooie opener “Day one - Vigil” komt er zo’n typisch Ayreon nummer “Day two - Isolation”. Het had zo op ‘Into The Electric Castle’ gekund. Toch voel je al een bepaald potentieel en niet op zijn minst door de ideale combinatie van de stemmen. Eric Clayton (Reason), James LaBrie (Me), Mikael Äkerfeldt (Fear) vallen op. Na een zeer Floydiaans stuk volgt een weergaloze synthesizer solo van Joost van de Broek (Sun Caged).

“Day three - Pain” is echter zo’n eerste nummer dat dit album tot een hoger niveau tilt dan waar ‘The Castle’ zich al bevond. Dit komt vooral weer door de keuze van de stemmen. Devon Graves (Agony) of moet ik ‘Buddy Lackey’ zeggen, dé zanger van Dead Soul Tribe en Psychotic Waltz, samen met Devin Townsend (Rage) brengen deze song dankzij de schitterende muzikale vondsten tot het eerste nummer met dat tikje meer. (#1)

Het nummer “Day four – Mystery” bevat opnieuw de typische Ayreon orgelklanken en is een gewoon, maar aangenaam nummer.

Ook “Day five – Voices” begint op een gekende manier, maar eens ‘Reason’ (Eric Clayton) zijn rol vertolkt krijgt het nummer eigenaardig genoeg een andere dimensie. Iets wat eigenlijk als een rode draad door heel het album opvalt. De meest intrigerende zanger is zonder twijfel Eric Clayton (Reason). Zonder hem had het album er waarschijnlijk heel ander uit gezien. In dit nummer zit ook het stukje met ‘Fear’ (Mikael Äkerfeldt) zeer goed in elkaar.

De meest gedifferentieerde zanger is zonder twijfel ‘Agony’ (Devon Graves). De combinatie van hem met ‘Fear’ (Mikael Äkerfeldt) in het nummer “Day six – Childhood” zorgen weer voor dat extra iets. (#2)

‘Best Friend’ (Arjen zelf) zingt op voortreffelijke manier de song “Day seven – Hope”, een nummer met een zeer mooie melodie die me wat aan Blackmore’s Night doet denken.

De stemmencombinatie doet het weer op “Day eight – School”, maar de klassiek aandoende brug samen met de interactie tussen ‘Pride’ (Magnus Ekwall) en ‘Reason’ (Eric Clayton) gaan in dit nummer met de pluimen lopen.

Het enige instrumentale stuk op dit album “Day nine – Playground” is meteen een zeer knap, nostalgie opwekkend nummer. De vermoedelijke betrachting om iedereen even aan zijn eigen schooltijd te laten denken is zeker geslaagd. Knap stukje muziek.

Alhoewel niet echt een typerend Ayreon nummer vind ik “Day ten – Memories” pas pakkend vanaf het rustige stuk met ‘Passion’ (Irene Jansen) en ‘Reason’ (Eric Cayton)

De single “Day eleven – love” is een goed in het gehoor liggend nummer dat knap vertolkt werd door de vocalisten, maar in het bijzonder door ‘Love’ (Heather Findlay) en ‘Passion’ (Irene Jansen).

Het beste nummer op ‘The Human Equation’ is zonder twijfel “Day twelve – Trauma”. Al was het alleen maar al door de mooi opgebouwde spanning. Maar na ongeveer drie minuten en vijftien seconden komt het werkelijke kickmoment: De zang van ‘Reason’ (Eric Clayton) met mini gitaarsolo, daarna ‘Fear’ (Mikael Äkerfeldt) die op voortreffelijke manier overneemt om dan doormiddel van een supergrunt, de climax op het juiste moment te brengen. Kijk hiervoor is de grunt uitgevonden. Niet om continue te liggen brullen over een godganse cd (echt zielig) maar om op het gepast moment juist weer dat tikje meer aan een nummer te geven. Echt klasse!!! (#3)

‘Love’ (Heather Findlay) opent “Day thirteen – Sign” op een manier zoals alleen zij dat kan. Echt een kippenvel moment. Dit is nu juist Arjen’s enorme kracht en sterkte. Weten wie je, wanneer, moet laten zingen en dan die artiest inzetten in een muzikale omgeving waarin hij of zij heel sterk is. Dit moment met Heather is er zo één. Mostly Autumn op ‘haar’ best. Ook de knappe gitaarsolo in combinatie met de viool zijn zeer mooi. Doch daarna zakt het niveau van het nummer een beetje.

‘Me’ (James LaBrie) krijgt ook zo’n echt typerend Dream Theater rol toebedeeld in “Day fourteen – Pride”. Dit is een stevig rocknummer. Maar deze song vormt een uitzondering op de manier waarop James LaBrie meestal op dit album zingt, namelijk op zijn ingetogen, rustige maar meer geschikte manier van zingen. Weerom knap bekeken van Arjen!

De drie sterkste stemmen (‘Fear’, ‘Agony’ & ‘Reason’) openen “Day fifteen – Betrayed”, een rustig nummer, met een sterk refrein gezongen door ‘Reason’ (Eric Clayton). Zeer mooi instrumentaal middenstuk met onder andere de synthesizersolo van Martin Orford. Het nummer eindigt met een akoestische gitaar en een zeer ingetogen ‘Me’ (James LaBrie).

De didgeridoo open het meest folky nummer “Day sixteen – Loser”. Dit uiterst sterk nummer heeft een fantastische sfeer door de combinatie van folk met metal. Het doet me dan ook denken aan de Schotse hooglanden, Fish, Tempest & Skyclad. Ook hier is een sterk ingezette ‘Rage’ (Devin Townsend) gebruikt en komt de figuur ‘Father’ door Mike Baker vertolkt tot zijn recht. Maar… het absolute hoogtepunt in dit nummer is zonder meer de orgelsolo van Ken Hensley. Die met de typische orgelklank van Uriah Heep klinkt als vanouds. Jongens waar zijn de tijden van welleer gebleven? Arjen weet hoe je ze even terug voor de geest kan halen! Dit is megabangelijk! En weer zo’n extra tikje meer (#4)

Het nummer “Day seventeen – Accident” opent weer Floydiaans met een zeer Bowie-achtige ‘Reason’ (Eric Clayton). De naar de achtergrond gemixte stem van Marcela Bovio als ‘wife’ heeft ook een speciaal effect. Er wordt en stukje drum ’n bass vlak voor de gitaarsolo en de synthesizersolo van Oliver Wakeman gebruikt om de muzikale variatie extra te accentueren. Een flard Zeppelin (“No Quarter”) passeert ook de revue. Ook dit is weer een tip (#5).

In het nummer “Day eighteen – Realization” zitten knap veel instrumenten verborgen, ook klassieke. Dit nummer begint als een Focus nummer om dan over te gaan in een rocknummer in de stijl van Dream Theater.

‘Best Friend’ (Arjen) en ‘Wife’ (Marcela Bovio) geven een verklaring in “Day nineteen – Disclosure” maar die details behoud ik voor de luisteraar zelf. Ook het nummer “Day twenty – Confrontation” heeft meer een verhalend dan een muzikaal karakter. Goede songs, geen supernummers, maar wel essentieel voor het verhaal.

Ik heb in heel dit verhaal nog niets gezegd over drummer Ed Warby. Ik kan daar kort over zijn. Je hebt gelijk Arjen (zie dvd). Dé Ayreon drummer is Ed Warby en niemand anders!

De verwachtingen voor een nieuw Ayreon album waren zeer hoog gespannen. Na het superalbum ‘Into The Electric Castle’ was het afwachten of Arjen erin zou slagen dit meesterwerk te evenaren laat staan, het te overtreffen. Met ‘The Human Equation’ bewijst Arjen dat hij nog tot meer in staat is dan hij reeds heeft laten horen. Met zeker vijf songs met dat extra tikje meer (zie #’s) legt hij voor zichzelf de lat echter weer een stukje hoger. Binnen het genre is Arjen ongenaakbaar. De techniek en opnamekwaliteit zijn een voorbeeld voor heel de muziekwereld. Door zijn vakkennis om de juiste personen in te zetten op de meest geschikte manier en in de passende muzikale sfeer, is hij in staat om uitzonderlijk mooie albums te maken. Hij maakt het zichzelf niet gemakkelijk naar de toekomst toe. Ik ben dan ook heel benieuwd hoe het nu verder moet. Maar één ding staat zeker vast: Als je dit jaar slechts een budget zou hebben om één album zou kopen, dan moet je niet twijfelen: AYREON: ‘The Human Equation’!