Hoewel er enorm veel nieuw materiaal wordt uitgebracht, lijken heel veel platenlabels toch vooral naar het iets hardere genre te grijpen. Gelukkig is dit niet het geval voor het Zweedse Progress Records, dat nog steeds de echte progressieve rock hoog in het vaandel houdt. Cross, Galleon en Grand Stand hebben intussen al heel wat prachtige progplaten uitgebracht, het laatste album ‘Tricks of Time’ van Grand Stand werd terecht door de progpers alom geprezen. En in het licht van dit succes ontstond dan ook het project Spektrum, een samenwerking tussen de leden van de 3 voornoemde bands én de zangeres Lizette von Panajott. Naast de term uit de optica verwijst de naam Spektrum trouwens ook naar de verschillende muzikale achtergrond van de groepsleden. En het resultaat is uitstekend: melodieuze en verfrissende progressieve rock met sterke composities in een vlekkeloze productie.

Na een korte symfonische introductie ’Spektrum’ start het album met ‘Land of Longing’, een track met zowaar hitpotentieel, overgoten met een Genesis-sausje. Lizette zet hier onmiddellijk een sterke vocale prestatie neer, het valt moeilijk om met andere zangeressen te vergelijken, maar Alanis Morissette komt waarschijnlijk het dichtst in de buurt. Het nummer begint met een Porcupine Tree-intro, de zang klinkt een beetje poppy en de begeleidende keyboards doen denken aan de jaren 80. Maar het refrein is dan weer op en top Genesis en blijft echt hangen. De instrumentale passages in het midden en aan het einde laten dan weer de invloeden van Grand Stand horen, geen wonder aangezien het nummer onder andere geschreven werd door Olov Andersson.

Een rustige keyboard brengt ons naar de eerste tonen van ‘Now’, die verdacht veel lijken op het begin van ‘Fool on the Hill’ van The Beatles. Louter toeval?. De rust slaat echter snel om, het tempo gaat gevoelig omhoog, wanneer Hansi Cross zijn duivels ontbindt. Ook deze song ligt goed in het gehoor, hoewel het nummer bol staat van tempowisselingen en verrassende wendingen. Dit nummer was trouwens initieel bedoeld voor het volgende Cross-album. Olov speelt ook hier een prachtige melodieuze keyboard-solo, volledig in de stijl van ‘Tricks of Time’ van Grand Stand. Ook de gitaarsolo van Hansi is volledig in de trant van voornoemd album, deze Zweden hebben echt het patent op prachtige gitaarsolo’s met langgerekte noten, geen gepingel dus.

Het is niet evident om één hoogtepunt van dit album te vernoemen, want alle nummers zijn zeer sterk, maar Perpetuum Mobile zit zeker dicht in de buurt. Dit nummer start met een rustig deuntje uit een muziekdoos, daarna valt de elektrische piano in en worden andere keyboards gebruikt. En zo worden stelselmatig andere instrumenten toegevoegd, het volume zwelt aan, de drums wordt stilaan agressiever, er wordt een stevige baslijn ondergezet. Even later wordt een melodieuze gitaarsolo ingezet, dit nummer doet denken aan het betere Camel. Wat later worden dan ook stemmen toegevoegd en komt een wondermooie gitaarsolo het geheel afronden, waarna de tune aan het einde opnieuw door onze muziekdoos wordt herhaald. Een kippevel-nummer, als je het me vraagt.

Spektrum heeft duidelijk de klemtoon gelegd op het maken van echte songs, zo is ook The Quest een heel catchy nummer, hoewel alle nummers steeds een hoog progressief gehalte houden. De solo’s worden bewust niet te lang gehouden, maar zijn niettemin van een hoge kwaliteit.

Ivory Tower start met harmonieuze zang, een beetje in de stijl van RPWL. Een dreigende gitaar begeleidt een ijzersterke Lizette, die hier het midden houdt tussen de eerder genoemde Morissette en Anke van Giesbergen van The Gathering. Het ganse nummer heeft trouwens iets donkers, een ‘distorted’ gitaar versterkt alleen maar dit gevoel. En ook Pink Floyd komt even om de hoek kijken, wanneer een psychedelische keyboard-solo wordt ingezet. Dit is opnieuw een nummer, dat voorzien was voor het nieuwe Cross-album, hopelijk heeft hij nog iets overgehouden voor eigen gebruik :-).

A Chemical Release is weer een uptempo-nummer, dat me soms wat doet denken aan een nummer uit een rock-musical, maar daar houdt dan ook elke vergelijking op, want altijd blijft de prog bovendrijven. Dit is opnieuw melodieus, perfecte compositie, schitterende solo’s op gitaar en keyboard, uitstekende zang: kortom de synthese van dit album. En misschien toch even de ritmesectie (drums en bas) vermelden, want niettegenstaande zij niet individueel op de voorgrond treden, spelen ze een belangrijke rol in het gehele plaatje.

Zoveel is duidelijk: dit is weer een meesterwerkje uit Zweden. Dit land bulkt van het talent, vooral op het gebied van de progressieve rock. En deze cd is daar het prototype van, het zal moeilijk worden om ‘Spektrum’ uit mijn Top 3 van 2003 te houden. Het jaar is nog jong, maar de concurrentie zal diep moeten gaan om deze kwaliteit te evenaren. Aanschaffen is de boodschap!

Alle prog supergroepen en projecten ten spijt werd dit debuut van de Zweedse groep Spektrum eveneens de wereld ingekeild als zijnde dé ultieme muzikale belevenis uit Zweden. Vooral zangeres Lizette von Panajott (ze schreef ondermeer voor de groep Rednex die maar liefst 9 miljoen CD’s wisten te slijten !) werd hier voor de kar gespannen nog lang voor de release een feit was. Superlatieven werden de media ingeslingerd alsof ons vakantiegeld integraal aan deze release diende te worden gespendeerd doch niets is minder waar. Muzikaal zit het allemaal best snor doch als eindresultaat mag dit debuut niet zoveel pluimen op de hoed steken dan het zichzelf aanmeet. Bestaande uit leden van Cross, Galleon en Grand Stand zit het qua muziek fenomenaal goed in elkaar met een bijna vanzelfsprekende nadruk op het oeuvre van Genesis. Voornamelijk het toetsenwerk van Olov Anderson leunt zéér sterk bij dat van Banks aan zoals hij ondermeer tijdens Now uitvoerig bewijst. Von Panajott injecteert echter een onvolwassen stemmetje dat vaak als irritant en storend bij het eindresultaat wordt gevoegd alsof je het zangeresje van The Cardigans plots een CD met Yes zou laten opnemen ! Zonder de info zou je af en toe denken dat men indertijd met de Smurfen een progplaat heeft opgenomen ! Doch laten we vooral de muziek niet vergeten en die is gelukkig wél van de bovenste plank zoals schitterende composities als Perpetuum Mobile en The Quest laten horen. Laat Deus Ex Machina zanger Alberto Piras het nummer Ivory Tower inzingen en zorg voor een échte dwarsfluitsolo en je krijgt gegarandeerd vuurwerk. Met Lizette aan het roer wordt het echter slechts een leuke voetzoeker. Met uitsmijter Chemical Release heeft de rest van de groep eindelijk begrepen dat er wat aan die stem gesleuteld dient te worden en heeft men het geluid van Von Panajott vervormd om zo een meer gespierd eindresultaat neer te zetten. Naar het einde toe is het zelfs alsof je naar een outtake van Wind and Wuthering aan het luisteren bent. Begrijp me niet verkeerd, Spektrum is ronduit een boeiende, lekkere symfoplaat doch ik ben ervan overtuigd dat sommige fans moeite zullen hebben met de stem terwijl de muziek vlekkeloos en verbluffend is. Mocht dit een instrumentale plaat geweest zijn dan was het meteen een schot in de roos of men had Magenta zangeres Christina moeten inhuren. Net als sommigen die Peter Hammill het einde vinden en anderen dan weer geen seconde z’n vaak irritante stem weten te verdragen zo zal ook deze Spektrum worden onthaald doch dat je de plaat toch minstens een luisterbeurt moet geven zal iedereen wel begrepen hebben !